Uitkomsten nalevingsonderzoek WOR
De overheid voert periodiek onderzoek uit naar de Wet op de Ondernemingsraden (WOR). In dit periodieke onderzoek wordt vastgesteld welk percentage van de OR plichtige ondernemingen daadwerkelijk een ondernemingsraad heeft. Eind 2023 is het meest recente onderzoek gepubliceerd nadat demissionair minister Van Gennip (SZW) de Tweede Kamer over de uitkomsten van het nalevingsonderzoek informeerde.
Uit dit nalevingsonderzoek is gebleken dat medio 2023 69% van alle OR plichtige werkgevers met 50 of meer werknemers daadwerkelijk een OR heeft ingesteld. De belangrijkste reden dat 31% van alle OR-plichtige werkgevers nog geen ondernemingsraad heeft is te wijten aan een gebrek aan behoefte onder werknemers om een OR in te stellen in deze ondernemingen. Tevens blijkt uit het onderzoek dat slechts 13% van de werkgevers van OR-plichtige ondernemingen zelf aangeeft een OR niet nodig te vinden. De uitkomst uit het onderzoek geeft het verschil in naleving weer in verschillende sectoren. In de sector Overheid en openbaar nut (93-94%) is de naleving het hoogst. De sectoren Transport (46/47%) en Horeca (50%) scoren het laagst.
Hoewel het wettelijk verplicht is om een OR in te stellen bij 50 of meer werknemers binnen de onderneming, bestaat er geen (wettelijke) sanctie op het niet instellen van een OR. Uiteraard kunnen werknemers, vakbonden of andere belanghebbenden naleving afdwingen bij de rechter. In veel gevallen is een gebrek aan animo bij de werknemers echter de belangrijkste oorzaak van het niet instellen van een OR. Door de ministers wordt aangeraden om regelmatig onder het personeel te pijlen of er animo is voor het instellen van een ondernemingsraad om zodoende op geen enkele wijze de schijn te wekken dat de onderneming het instellen van een OR zou dwarsbomen. Daarnaast geldt dat het niet hebben van een ondernemingsraad in het nadeel van de werkgever kan werken, bijvoorbeeld in gerechtelijke procedures over het wijzigen van arbeidsvoorwaarden. Daarnaast speelt de OR in toenemende mate een rol in de omgang met de gevolgen van maatschappelijke veranderingen op de werkvloer.